Önce fon krizi, şimdi de MSCI’ın Türkiye’yi gelişmekte olan piyasalar grubundan çıkarma ihtimalini gündeme getirmesi. Küresel faizlerdeki yükseliş trendi ve jeopolitik riskler de eklenince Borsa İstanbul tam bir kusursuz fırtınanın içinde kaldı.
Düşüşlerin ardından medyada “Borsa çok düştü, uzun vadeli yatırımcı için fırsat” yorumunu sık duymaya başladık.
Fiyatların çok düştüğü doğru. BIST 100 mayıs zirvesinden dolar bazında %29, BIST Tüm %34 geriledi.
Ama eski fiyatın yüksek olması, bugünkü fiyatın ucuz olduğunu göstermiyor. Fon krizinde gördüğümüz gibi, bazı hisselerin zirvedeki değerlemeleri zaten şirketlerin kârı ve nakit üretimiyle açıklanamıyordu. Şimdi o fiyatlamaların bir kısmı düzeliyor olabilir.
Üstelik birçok şirketin faaliyetleri de zayıflıyor. Satışlar yavaşlıyor, finansman giderleri artıyor, işletme sermayesi daha fazla nakit bağlıyor. Yani bir yandan fiyat düşerken diğer yandan şirketin içsel değeri de geriliyor olabilir. Zirveden yaşanan kaybı doğrudan yükseliş potansiyeli saymak bu yüzden yanlış.
Yatırım yapılabilir şirketleri saptamak için AKALIN FINANCE olarak kendi araştırma evrenimizi taradık: banka, finans, enerji ve GYO hariç yaklaşık 400 halka açık şirket. Son bir yılda ve üç yılda satışlarını reel olarak büyütmüş, serbest nakit akışı üreten ve dolar bazında özsermaye getirisi %10un üzerinde olan şirketleri bulmaya çalıştık.
Bu makul kriterleri sadece 34 şirket karşıladı. Henüz fiyatlara bakmadan, yalnızca büyüme ve finansal kalite şartlarında şirketlerin %92'si elendi. Üstelik aynı tarama geçen yıl 50'den fazla şirket veriyordu. Kriterlere uyan şirket sayısı bir yılda en az üçte bir azaldı.
Değerleme tarafında da katı davranmadık. FD/FAVÖK 15'in, Piyasa Değeri/Serbest Nakit Akışı 25'in altında olsun dediğimizde sayı 23'e indi.
Kurumsal yatırımcının efektif pozisyon alabileceği ölçek için 50 milyon dolar piyasa değeri eşiğini de ekleyince geriye 17 şirket kaldı.
400'de 17.
Üstelik fiyatı ve ölçeği uygun bu 17 şirketin yalnızca 4'ü sanayi şirketi. Gerisi ağırlıkla perakende, hizmet ve teknoloji. Sanayisizleşme artık sadece reel ekonomide değil finansal evrende de görünüyor.
Tabii bu sonuç, filtre dışında kalan şirketlere yatırım yapılmaz anlamına gelmiyor. Yoğun yatırım döneminde nakit üretmeyen, büyüme planları henüz meyvesini vermemiş ya da geçici kâr baskısı yaşayan çok iyi şirketler de var. Fakat son gelişmelerden sonra yatırımcı, sorunun kalıcı olmadığına ancak kanıt görürse ikna olacak.
Özetle, MSCI sürecini atlatsak bile Borsa İstanbul’un kalıcı olarak toparlanabilmesi için şirketlerin faaliyet performansında da iyileşme görmemiz gerekecek. Finansalları türlü nedenlerle bozulmuş şirketler için yatırımcı ilişkileri bu yüzden önem kazanıyor. Kârlılığın neden düştüğünü, nakdin nereye gittiğini, yeniden büyümenin hangi koşullarda gerçekleşeceğini açıkça ortaya koymayan bir şirketin, piyasadan hak ettiği değeri görmesi de pek mümkün olmayacak gibi gözüküyor.
Fiyatı ne kadar düşmüş olursa olsun.
